บริษัทที่ต้องจัดรถให้ผู้บริหารหรือพนักงานเดินทางไปพบลูกค้า ตรวจงาน หรือประชุมต่างสาขา มักต้องตัดสินใจว่าจะซื้อรถเป็นของบริษัทหรือเช่ารถระยะยาว เพราะนอกจากงบประมาณแล้ว ยังมีเรื่องสิทธิการใช้งาน การดูแลรักษา และภาษีที่ต้องพิจารณา
รถประจำตำแหน่ง เป็นหนึ่งในรูปแบบสวัสดิการที่องค์กรใช้สนับสนุนการทำงาน แต่ใครมีสิทธิได้รับ ใช้ส่วนตัวได้หรือไม่ และบริษัทควรจัดรถอย่างไรให้เหมาะกับการใช้งาน? บทความนี้รวบรวมคำตอบพร้อมแนวทางเปรียบเทียบต้นทุนก่อนตัดสินใจ
รถประจำตำแหน่ง คืออะไร?
รถประจำตำแหน่ง (Company Car) คือ รถยนต์ที่บริษัทจัดให้พนักงานหรือผู้บริหารใช้ตามหน้าที่และสิทธิที่องค์กรกำหนด เช่น เดินทางไปประชุม พบลูกค้า ตรวจเยี่ยมสาขา หรือปฏิบัติงานนอกสถานที่
รถที่จัดให้อาจเป็นรถที่บริษัทซื้อไว้เองหรือเช่าจากผู้ให้บริการระยะยาวก็ได้ โดยผู้ได้รับสิทธิจะต้องใช้รถตามนโยบายขององค์กร
รถประจำตำแหน่งแตกต่างจากรถส่วนกลางตรงที่มักกำหนดผู้ได้รับสิทธิใช้งานเป็นรายตำแหน่งหรือรายบุคคล ขณะที่รถส่วนกลางเป็นรถที่พนักงานหลายคนสามารถขอใช้ตามภารกิจได้
ใครมีสิทธิได้รับรถประจำตำแหน่ง?
รถประจำตำแหน่งไม่ได้จำกัดเฉพาะกรรมการบริษัทหรือผู้บริหารระดับสูง แต่ขึ้นอยู่กับนโยบายและความจำเป็นในการเดินทางของแต่ละองค์กร
ตัวอย่างตำแหน่งที่อาจได้รับสิทธิ ได้แก่
- กรรมการและผู้บริหารระดับสูง ที่ต้องเดินทางไปประชุม พบคู่ค้า หรือรับรองแขกขององค์กร
- ผู้จัดการหรือผู้อำนวยการฝ่าย ที่ต้องเดินทางระหว่างสำนักงานใหญ่ โรงงาน และสาขา
- ผู้บริหารฝ่ายขายหรือพัฒนาธุรกิจ ที่ต้องเดินทางไปพบลูกค้าเป็นประจำ
- ผู้จัดการเขตหรือผู้ดูแลหลายสาขา ที่ต้องเดินทางตรวจงานในพื้นที่ต่าง ๆ

รถประจำตำแหน่งใช้ส่วนตัวได้หรือไม่?
ใช้ได้หากบริษัทอนุญาต แต่ต้องเป็นไปตามเงื่อนไขที่องค์กรกำหนด บางแห่งอนุญาตให้นำรถกลับบ้านหรือใช้ในวันหยุด ขณะที่บางแห่งให้ใช้เฉพาะการปฏิบัติงานเท่านั้น
ก่อนส่งมอบรถ บริษัทควรระบุเงื่อนไขเป็นลายลักษณ์อักษร โดยเฉพาะเรื่องต่อไปนี้
- ผู้มีสิทธิขับรถและขอบเขตการใช้งานส่วนตัว
- ผู้รับผิดชอบค่าน้ำมัน ค่าทางด่วน และค่าจอดรถ
- การนำรถเดินทางต่างจังหวัดหรือนอกเวลางาน
- ขั้นตอนแจ้งอุบัติเหตุและความรับผิดชอบต่อความเสียหาย
- การคืนรถเมื่อย้ายตำแหน่ง ลาออก หรือสิ้นสุดสิทธิ
นอกจากช่วยให้พนักงานเข้าใจตรงกันแล้ว นโยบายเหล่านี้ยังเป็นหลักฐานสำคัญในการพิจารณาว่ารถถูกใช้เพื่อกิจการหรือมีการใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัวด้วย
รถประจำตำแหน่งกับเงินค่ารถต่างกันอย่างไร?
บางบริษัทเลือกจ่ายเงินค่ารถหรือค่าเดินทางรายเดือนให้พนักงานจัดหารถเอง แทนการจัดรถประจำตำแหน่งให้โดยตรง ซึ่งทั้งสองรูปแบบมีข้อแตกต่างด้านการดูแลรถและภาษี
| ประเด็น | รถประจำตำแหน่ง | เงินค่ารถรายเดือน |
| รูปแบบ | บริษัทจัดรถให้ใช้ | บริษัทจ่ายเงินให้ตามเงื่อนไข |
| ผู้จัดหารถ | บริษัท | โดยทั่วไปเป็นพนักงาน |
| การดูแลรักษา | ตามนโยบายบริษัทหรือสัญญาเช่า | ตามข้อตกลงเรื่องเงินค่ารถ |
| การคืนรถเมื่อพ้นตำแหน่ง | ต้องคืนตามเงื่อนไข | รถที่พนักงานเป็นเจ้าของยังเป็นของพนักงาน |
| ภาษีของผู้รับ | ขึ้นอยู่กับลักษณะการใช้รถ | เงินเหมาจ่ายอาจเป็นเงินได้พึงประเมิน |
ตัวอย่างเช่น บริษัทจ่ายเงินค่ารถให้ผู้บริหารเดือนละ 15,000 บาท โดยพนักงานสามารถนำเงินไปใช้ได้อย่างอิสระ เงินดังกล่าวอาจถือเป็นเงินได้จากการจ้างแรงงานที่ต้องนำมาคำนวณภาษี
แนวคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7536/2554 ซึ่งเป็นกรณีเงินค่าพาหนะเหมาจ่ายแทนรถประจำตำแหน่งของข้าราชการ แสดงให้เห็นความแตกต่างระหว่างการได้รับรถไว้ใช้ปฏิบัติหน้าที่กับการได้รับเงินที่สามารถนำไปใช้จ่ายได้เอง อย่างไรก็ตาม บริษัทเอกชนต้องพิจารณาข้อเท็จจริงของสวัสดิการแต่ละรูปแบบประกอบด้วย
รถประจำตำแหน่งต้องเสียภาษีหรือไม่?
เรื่องภาษีต้องแยกพิจารณาระหว่างพนักงานผู้ได้รับรถกับบริษัทผู้จัดหารถ เพราะการใช้รถเพื่อทำงานและการใช้เพื่อประโยชน์ส่วนตัวอาจมีผลทางภาษีแตกต่างกัน
- ภาษีของพนักงานหรือผู้บริหาร
หากบริษัทจัดรถให้พนักงานใช้เฉพาะการปฏิบัติงานเพื่อกิจการ โดยไม่ได้รับประโยชน์ส่วนตัวจากรถดังกล่าว ตามแนวข้อหารือของกรมสรรพากร การใช้รถลักษณะนี้ไม่ถือเป็นเงินได้พึงประเมินของพนักงาน
แต่หากมีการใช้รถเพื่อประโยชน์ส่วนตัว ต้องพิจารณาลักษณะและมูลค่าประโยชน์ที่ได้รับตามข้อเท็จจริง ไม่ควรสรุปว่ารถประจำตำแหน่งทุกกรณีได้รับยกเว้นภาษี
อ่านเพิ่มเติมได้จาก ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0811(กม.04)/02
- ภาษีและค่าใช้จ่ายของบริษัท
สำหรับบริษัทที่ซื้อหรือเช่ารถยนต์นั่งเพื่อจัดเป็นรถประจำตำแหน่ง มีข้อจำกัดทางภาษีที่ควรทราบ ได้แก่
1. ค่าเสื่อมราคาของรถที่ซื้อ
รถยนต์นั่งและรถยนต์โดยสารที่มีที่นั่งไม่เกิน 10 คน ตามประเภทที่กฎหมายกำหนด โดยทั่วไปมีข้อจำกัดมูลค่าต้นทุนสำหรับคำนวณค่าเสื่อมราคารถยนต์ทางภาษีไม่เกิน 1,000,000 บาทต่อคัน ทั้งนี้ต้องพิจารณาข้อยกเว้นตามลักษณะกิจการและประเภทรถ
2. ค่าเช่ารถยนต์
สำหรับรถประเภทที่อยู่ภายใต้ข้อจำกัดดังกล่าว ค่าเช่าที่นำมาถือเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิได้โดยทั่วไปไม่เกิน 36,000 บาทต่อเดือน หรือ 1,200 บาทต่อวันต่อคัน ตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง
ตัวอย่างเช่น หากบริษัทเช่ารถประจำตำแหน่งเดือนละ 40,000 บาท ไม่ได้หมายความว่าจะนำค่าเช่าทั้ง 40,000 บาทมาหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ทั้งหมด ต้องพิจารณาข้อจำกัดตามกฎหมายด้วย
3. ภาษีซื้อจากค่าเช่ารถ
ภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องกับรถยนต์นั่งและรถยนต์โดยสารไม่เกิน 10 ที่นั่ง โดยทั่วไปเป็นภาษีซื้อต้องห้ามภายใต้หลักเกณฑ์ภาษีมูลค่าเพิ่ม เว้นแต่เข้าข้อยกเว้นตามกฎหมาย
ภาษีซื้อที่นำไปเครดิตไม่ได้อาจนำไปเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ตามเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง
บริษัทสามารถศึกษาหลักเกณฑ์เพิ่มเติมจาก ข้อหารือกรมสรรพากร กค 0702/5756 เรื่องค่าเช่ารถยนต์
ก่อนเลือกรถหรือทำสัญญาเช่า ฝ่ายบัญชีควรตรวจสอบประเภทรถ การใช้รถ และเอกสารประกอบ เพื่อคำนวณต้นทุนหลังภาษีให้ถูกต้อง

บริษัทควรซื้อหรือเช่ารถประจำตำแหน่ง?
หากบริษัทต้องจัดรถให้ผู้บริหารเพียงหนึ่งคัน การซื้อรถอาจบริหารได้ไม่ซับซ้อนนัก แต่เมื่อมีรถประจำตำแหน่งหลายคันที่ต้องดูแลพร้อมกัน ภาระเรื่องประกันภัย การซ่อมบำรุง รถเสียระหว่างใช้งาน และการเปลี่ยนรถตามรอบจะเพิ่มขึ้นตามจำนวนรถ
การเลือกระหว่างซื้อกับเช่าจึงควรพิจารณาจากต้นทุนตลอดช่วงเวลาที่ใช้งานและความพร้อมในการบริหารรถขององค์กร
| ปัจจัย | ซื้อรถเป็นของบริษัท | เช่ารถระยะยาว |
| เงินลงทุนเริ่มต้น | ใช้เงินซื้อหรือเงินดาวน์ | เป็นไปตามเงื่อนไขสัญญา |
| ค่าใช้จ่ายรายเดือน | ผันแปรตามการใช้งานและค่าซ่อม | ค่าเช่าตามสัญญา บวกค่าใช้จ่ายที่ไม่รวม |
| การบำรุงรักษา | บริษัทต้องจัดการ | อาจรวมในแพ็กเกจเช่า |
| รถเสียหรือเกิดอุบัติเหตุ | บริษัทต้องจัดหารถใช้งานระหว่างซ่อม | บางสัญญามีรถทดแทน |
| การเปลี่ยนรถ | ต้องขายหรือจัดการรถเดิม | คืนรถตามเงื่อนไขเมื่อสิ้นสุดสัญญา |
| ค่าเสื่อมและราคาขายต่อ | บริษัทรับความเสี่ยง | ผู้เช่าไม่ต้องขายรถเอง |
| การใช้รถหลายคัน | ต้องบริหารรถแต่ละคัน | อาจให้ผู้ให้เช่าช่วยดูแลหลายรายการ |
ซื้อรถ เหมาะกับบริษัทแบบไหน?
เหมาะกับองค์กรที่ต้องการถือครองรถระยะยาว มีงบลงทุน และมีทีมงานดูแลรถอยู่แล้ว โดยเฉพาะเมื่อสามารถใช้รถต่อเนื่องได้นานและมีแผนจำหน่ายรถเดิมอย่างชัดเจน
อย่างไรก็ตาม ควรเผื่องบสำหรับการซ่อมบำรุง ประกันภัย และค่าเสื่อมราคา ไม่ควรนำเฉพาะค่างวดรถมาเปรียบเทียบกับค่าเช่ารายเดือน
เช่ารถระยะยาว เหมาะกับบริษัทแบบไหน?
เหมาะกับองค์กรที่ต้องการกำหนดงบประมาณการใช้รถเป็นรายเดือน หรือมีแผนเปลี่ยนรถประจำตำแหน่งตามรอบ เช่น เมื่อครบระยะเวลาที่กำหนดในนโยบายบริษัท
หากมีรถหลายคัน การเลือกแพ็กเกจที่รวมงานบำรุงรักษาและรถทดแทนตามเงื่อนไขสัญญา ยังช่วยลดภาระของฝ่ายธุรการที่ต้องประสานงานเรื่องรถแต่ละคันได้
ก่อนทำสัญญา ควรตรวจสอบระยะทางที่อนุญาต เงื่อนไขรถทดแทน ค่าเสียหายส่วนแรก การคืนรถก่อนกำหนด และค่าใช้จ่ายเมื่อคืนรถ เพื่อให้เห็นต้นทุนจริงตลอดสัญญา
เลือกรถประจำตำแหน่งแบบไหนดีให้เหมาะกับการใช้งาน?
การเลือกรถควรเริ่มจากรูปแบบการทำงานของผู้ได้รับสิทธิ เพราะผู้บริหารที่มีพนักงานขับรถกับผู้จัดการที่ต้องขับไปพบลูกค้าด้วยตัวเอง อาจต้องการรถต่างกัน
ผู้บริหารที่มีพนักงานขับรถ
ควรให้ความสำคัญกับพื้นที่เบาะหลัง ความสบายในการนั่งระยะไกล ระบบปรับอากาศ และความสะดวกในการขึ้นลงรถ โดยรถซีดานขนาดกลางหรือขนาดใหญ่เป็นตัวเลือกที่ควรพิจารณา
ผู้บริหารหรือผู้จัดการที่ขับรถเอง
ควรเลือกรถที่ขับง่าย มีระบบช่วยเหลือผู้ขับขี่และความปลอดภัยเหมาะกับการใช้งานจริง หากต้องขับในเมืองบ่อย ควรพิจารณาขนาดรถและความคล่องตัวในการจอดควบคู่กัน
พนักงานที่ต้องเดินทางต่างจังหวัดเป็นประจำ
ควรพิจารณาความสบายในการขับระยะไกล พื้นที่เก็บสัมภาระ การประหยัดพลังงาน และความพร้อมของศูนย์บริการตามพื้นที่ที่เดินทาง หากต้องขนอุปกรณ์หรือสัมภาระมาก รถ SUV หรือรถประเภทอื่นที่มีพื้นที่ใช้สอยเหมาะสมอาจตอบโจทย์กว่า
หากบริษัทสนใจรถยนต์ไฟฟ้า ควรสำรวจระยะทางใช้งานต่อวันและจุดชาร์จประจำก่อนเลือก เพราะตารางงานของผู้บริหารอาจเปลี่ยนแปลงได้ และต้องมีเวลาชาร์จเพียงพอระหว่างการใช้งาน
เช่ารถประจำตำแหน่งระยะยาวกับ Drive Car Rental
สำหรับองค์กรที่ต้องจัดรถให้ผู้บริหารหลายตำแหน่ง หรือมีแผนเปลี่ยนรถตามรอบ การเช่ารถระยะยาวช่วยให้วางงบประมาณได้ชัดเจนขึ้น และลดงานที่ต้องจัดการเองทั้งเรื่องการบำรุงรักษา การต่อภาษี และการขายรถเมื่อถึงเวลาเปลี่ยนคันใหม่
Drive Car Rental มีบริการ เช่ารถระยะยาว สำหรับบริษัทและองค์กร โดยเลือกระยะเวลาสัญญาได้ตั้งแต่ 6 เดือนถึง 5 ปี พร้อมรถหลายประเภทให้เลือกตามลักษณะการใช้งาน
บริการประกอบด้วยประกันภัยชั้น 1 การดูแลซ่อมบำรุงตามระยะ การต่อภาษีรถยนต์และ พ.ร.บ. รวมถึงรถทดแทนกรณีอุบัติเหตุหรือความเสียหายตามเงื่อนไขสัญญา
หากบริษัทกำลังเปรียบเทียบต้นทุนระหว่างซื้อรถกับเช่ารถ สามารถติดต่อ Drive Car Rental เพื่อสอบถามรุ่นรถ จำนวนคัน ระยะเวลาสัญญา และบริการที่ต้องการให้ครอบคลุม แล้วนำข้อเสนอมาเปรียบเทียบกับต้นทุนการซื้อรถก่อนตัดสินใจได้